Jak opisać polskie zwyczaje bożonarodzeniowe obcokrajowcom?

Osoby, które uczę języka angielskiego, uwielbiają opisywać polskie zwyczaje bożonarodzeniowe (Christmas customs). Oczy im błyszczą, gdy mają okazję opowiedzieć o tym, jak wygląda u nich wigilijny stół, jak smakuje makowiec zrobiony przez mamę i co dla nich znaczy śpiewanie kolęd. Zwyczaje bożonarodzeniowe to też niezwykle wdzięczny temat nieformalnych rozmów w międzynarodowym gronie. Przygotowałam ten artykuł, by pomóc Ci znaleźć odpowiednie słowa niezbędne do opisu Świąt, a zwłaszcza Wigilii, która ma szczególne miejsce w polskiej kulturze.

Przygotowania do Świąt

Zanim nadejdą Święta Bożego Narodzenia i zanim zasiądziemy do kolacji wigilijnej, zwykle czynimy pewne przygotowania. Czy jesteś w tej grupie osób, która myśli o wszystkim zawczasu, czy w tej, która zostawia wszystko – prezenty, ubieranie choinki, przygotowywanie potraw na kolację wigilijną – na ostatnią chwilę?

Prezenty

Prezenty (gifts, presents) to taki świąteczny zwyczaj, na który najbardziej czekają dzieci, choć i dorośli nie pogardzą pewnie tą tradycją. A kto w Polsce jest odpowiedzialny za dawanie dzieciom prezentów? W niektórych domach jest to Święty Mikołaj (Santa Claus), w innych Aniołek (Little Angel), Dzieciątko (Baby Jesus), Gwiazdka (Little Star) albo Gwiazdor (nazwałabym go po angielsku Starman) lub… rodzice i dziadkowie (parents and grandparents 😉).

Prezenty dostarczone przez którąś z tych postaci – lub kuriera (courier) – należy zapakować w papier prezentowy (wrapping paper) lub włożyć do torebki prezentowej (gift bag).

I’ve bought a present for my daughter, but I still need to wrap it. – Kupiłem prezent dla mojej córki, ale wciąż jeszcze muszę go zapakować w papier prezentowy.

Using wrapping paper is more time-consuming than using a gift bag. – Używanie papieru prezentowego jest bardziej czasochłonne niż używanie torebki prezentowej.

Did you get anything nice from Santa? – Dostałeś coś fajnego od Świętego Mikołaja?

Świąteczne dekoracje

Dla wielu osób nieodzowną częścią przygotowań świątecznych jest gruntowne sprzątanie domu. Chcę się tu jednak skupić na dekorowaniu mieszkań, bo mam wrażenie, że to o wiele przyjemniejsza czynność. Oto lista popularnych dekoracji świątecznych (Christmas decorations):

Christmas tree – choinka bożonarodzeniowa

wreath – wieniec

nativity scene – szopka bożonarodzeniowa

tinsel – łańcuch ozdobny

mistletoe – jemioła

poinsettia – gwiazda betlejemska (roślina)

reindeer – renifer

candle – świeca

Jedną z moich ulubionych tradycji bożenarodzeniowych jest zwyczaj ubierania choinki. Oto lista dekoracji, które mogą znaleźć się na drzewku:

fairy lights / string lights – światełka

Christmas balls / baubles – bombki

Christmas tree topper – czub na wierzchołek choinki

Wigilia Bożego Narodzenia – Christmas Eve

Choć Święta Bożego Narodzenia zaczynają się w Polsce teoretycznie 25 grudnia, to – mam takie wrażenie – w większości domów to Wigilia Bożego Narodzenia jest dniem najbardziej obfitującym w polskie tradycje bożonarodzeniowe – dniem, w którym małe (i te dorosłe) dzieci z niecierpliwością wyczekują pierwszej gwiazdki na niebie (the first star in the sky).

Tradycyjne potrawy wigilijne i wigilijny stół

W Spikkeo uczymy osoby z całej Polski. Dowiadujemy się więc, że kolacja wigilijna (Christmas Eve supper) może wyglądać rozmaicie w zależności od domu i regionu. Pewne potrawy wigilijne jednak się powtarzają. Oto popularne polskie potrawy świąteczne:

carp – karp

herring in cream – śledź w śmietanie

dumplings with sauerkraut and mushrooms – pierogi z kapustą i grzybami

poppyseed cake – makowiec

gingerbread cookies – pierniczki

betroot soup with small dumplings – barszcz z uszkami

mushroom soup – zupa grzybowa

smoked fruit drink – kompot z suszu

sauerkraut with mushrooms – kapusta z grzybami

Polskie potrawy świąteczne mogą być wyzwaniem nie tylko kulinarnym, ale też językowym – no bo jak przetłumaczyć takie tradycyjne potrawy wigilijne jak popularna na wschodzie kutia, śląskie makówki czy ryba po grecku, która wcale nie pochodzi z Grecji? Wtedy nie pozostaje nam nic innego, jak tylko opisać potrawę. Oto garść słów, które mogą się do tego przydać:

poppyseed – ziarno maku

dried fruits and nuts – bakalie

dessert – deser

wheat grains – ziarna pszenicy

bread rolls soaked in milk – bułki maczane w mleku

white fish with braised vegetables – biała ryba z duszonymi warzywami

cinnamon – cynamon

cloves – goździki

gingerbread spice mix – mieszanka przypraw do piernika

Dzielenie się opłatkiem i puste miejsce przy stole

Wigilia Bożego Narodzenia to nie tylko pierwsza gwiazdka czy 12 potraw (12 dishes), które w niektórych domach są obowiązkowe podczas kolacji wigilijnej. To też tradycja opłatka (Christmas wafer) czy sianko pod obrusem (hay under the tablecloth). Wigilijny stół to nie tylko karp oraz inne polskie potrawy świąteczne. To też dodatkowe nakrycie (extra plate).

On Christmas Eve, we always leave one place empty and put an extra plate on the table. We also share Christmas wafer while exchanging wishes. Those are some of the most popular Polish Christmas customs – W Wigilię zawsze zostawiamy jedno wolne miejsce i stawiamy dodatkowe nakrycie na stole. Dzielimy się też opłatkiem podczas składania życzeń. To jedne z najpopularniejszych polskich zwyczajów bożonarodzeniowych.

Kolędy

O ile trudno mi wyobrazić sobie Święta bez wigilijnego stołu, tradycji opłatka i innych zwyczajów bożonarodzeniowych, to zupełnie nie umiem sobie wyobrazić Świąt Bożego Narodzenia bez śpiewania kolęd (Christmas Carols). To muzyka wprowadza mnie w świąteczny nastrój jeszcze bardziej niż zwyczaj ubierania choinki. Częste motywy w tekstach kolęd to pasterze (shepherds), żłób (manger), anioł (angel), gwiazda (star) czy Mędrcy ze Wschodu (the Wise Men, the Magi).

Pierwszy i drugi dzień Świąt Bożego Narodzenia

Najpopularniejsze polskie tradycje świąteczne – dawanie prezentów dzieciom (i nie tylko), karp świąteczny, opłatek – pielęgnowane są w Wigilię Bożego Narodzenia. A czy w kolejne dni mamy jakieś inne szczególne zwyczaje? Z pewnością trzeba zjeść resztki (leftovers) tradycyjnych potraw wigilijnych, w tym karpia. Kursanci i Kursantki opowiadają często, że ważną tradycją świąteczną 25 i 26 grudnia jest dla nich odwiedzanie dalszej rodziny (extended family) i spędzanie czasu w gronie bliskich (close ones).

Święta, Święta i po Świętach

Mnogość tradycji świątecznych i ta przepiękna atmosfera mogą sprawić, że trudno nam będzie wrócić do codzienności, do rozmawiania z zagranicznymi klientami, spraw biznesowych czy nauki nowych umiejętności.

Może być jednak zupełnie odwrotnie i tego Ci życzę! Mam nadzieję, że ten cudowny świąteczny czas napełni Cię nową energią na kolejne dni i miesiące!

Merry Christmas!