Tak jest! Dobrze przeczytałeś/przeczytałaś. Mowa tu o indirect questions, czyli tak zwanych pytaniach pośrednich. Przeczytaj ten artykuł, jeśli chcesz łatwym kosztem podwyższyć swój poziom angielskiego. Zapewniam Cię, że pytania pośrednie są bardzo proste i niezwykle przydatne!

Czym są pytania pośrednie w języku angielskim?

Indirect questions (nazywane czasem embedded questions), czyli tak zwane pytania pośrednie / pytania niebezpośrednie, są bardzo częste w języku angielskim. Poprzedza je zwrot wprowadzający, np. I was wondering… (Zastanawiałem/Zastanawiałam się, …) albo Could you tell me…? (Czy mógłbyś/mogłabyś mi powiedzieć,…?), a ich szyk jest taki sam, jak szyk zdania twierdzącego. O tym, jak tworzyć angielskie pytania pośrednie, przeczytasz w dalszej części tego artykułu. Być może jednak nasuwają Ci się wątpliwości: Skoro mamy „zwykłe” pytania, to po co te pytania pośrednie?

Kiedy używać pytań pośrednich?

Wróćmy do przykładu osoby początkującej. To naturalne, że ludzie, którzy wyrażają się elegancko po polsku, chcą też być uprzejmi w języku angielskim. Moi kursanci i moje kursantki czasem mówią mi, że chcą w języku angielskim być takimi samymi osobami, jakimi są w języku polskim, to znaczy nie chcą wydawać się kimś mniej inteligentnym, mniej oczytanym czy mniej uprzejmym, niż naprawdę są. Dobra informacja jest taka, że pytania pośrednie to świetny środek do tego, by wypowiedzi brzmiały grzeczniej i bardziej elokwentnie.

Spójrzmy najpierw na pytania bezpośrednie (direct questions):

When will you deliver my order? – Kiedy dostarczycie moje zamówienie?

Why do I have to pay in advance? – Dlaczego muszę płacić z góry?

Nie ma nic złego w takich pytaniach, ale chyba przyznasz, że brzmią – jakby to powiedzieć – „prosto z mostu”. Gdybym dostała maila pełnego takich direct questions, odebrałabym go pewnie jako coś w rodzaju ataku i przyjęła postawę defensywną.

Popatrz teraz na angielskie pytania pośrednie (indirect questions):

I would like to know when you will deliver my order. – Chciałabym wiedzieć, kiedy dostarczycie moje zamówienie.

Could you tell me why I have to pay in advance? – Czy mółby mi pan powiedzieć, dlaczego muszę płacić z góry?

Brzmi bardziej profesjonalnie i uprzejmie, prawda?

Indirect questions są też świetnym narzędziem, które pozwoli rozkazy zmienić w grzeczne prośby.

Porównaj bezpośrednie wypowiedzi:

Give me information about your products. – Dajcie mi informację na temat waszych produktów.

Help me with this task. – Pomóż mi w tym zadaniu.

z przykładami pośrednich pytań w języku angielskim:

May I ask for information about your products? – Czy mógłbym prosić o informację na temat waszych produktów?

I was wondering if you could help me with this task. – Zastanawiałem się, czy mogłabyś pomóc mi w tym zadaniu.

Być może zastanawiasz się teraz, czy taki sposób mówienia nie jest „owijaniem w bawełnę”. Czy nie lepiej po prostu od razu przejść do sedna bez tych całych wstępów? Cóż, można na to patrzeć i z tej strony, ale nie zapominajmy, że komunikacja to coś więcej niż tylko przekazywanie suchych informacji. Wyrażanie uprzejmości jest naprawdę ważne w budowaniu wzajemnych relacji.

Pamiętaj jednak, żeby nie przesadzać z indirect questions. Jeżeli chcesz spytać koleżankę o samopoczucie, pytaj śmiało How are you? i nie zastanawiaj się, jak w takim przypadku utworzyć pytanie pośrednie, bo to byłoby bardzo nienaturalne. Jeżeli pytasz o drogę, nie musisz też koniecznie robić wielkich wstępów (choć jak najbardziej możesz!). Wystarczy zwykle uprzejme excuse me i bezpośrednie pytanie: Excuse me, where is the Natural History Museum?

Rodzaje pytań pośrednich

Ze względu na budowę angielskie pytania pośrednie możemy podzielić na dwie kategorie.

Pierwsza kategoria to niebezpośrednie odpowiedniki pytań, na które odpowiedź brzmi tak, nie (lub nie wiem 😉).

Do you like jazz? (Lubisz jazz?) – I want to know if/whether you like jazz.

Are you vegetarian? (Jesteś wegetarianinem)– I was wondering if/whether you are vegetarian.

Druga kategoria pytań to niebezpośrednie odpowiedniki pytań wymagających konkretniejszej odpowiedzi.

Where can I buy the tickets? (Gdzie mogę kupić biltety?) – Can you tell me where I can buy the tickets?

What time does the shop open? (O której otwiera się sklep?) – I’m curious what time the shop opens.

Jak tworzyć pytania pośrednie?

Jeżeli pytania należą do tej pierwszej kategorii (yes/no questions), to zaczynamy od frazy wprowadzającej, następnie używamy słowa if lub whether (whether jest nieco bardziej formalne), a potem przechodzimy do sedna, ale UWAGA część zdania po if lub whether ma gramatycznie formę zdania twierdzącego!

I want to know if/whether you like jazz. (NIE: I want to know if/whether do you like jazz.)

I was wondering if/whether you are vegetarian. (NIE: I was wondering if/whether if/whether are you vegetarian.)

Jeżeli pytania należą do drugiej kategorii (wh-questions), to zaczynamy od frazy wprowadzającej, następnie używamy odpowiedniego słowa pytającego (np. who, how, where, why, when, how much), a potem przechodzimy do sedna i w tym wypadku również część zdania po tym słowie ma gramatycznie formę zdania twierdzącego!

Can you tell me where I can buy the tickets? (NIE: Can you tell me where can I buy the tickets?)

I’m curious what time the shop opens. (NIE: I’m curious what time does the shop open.)

Zwróć uwagę, że w piśmie pytania pośrednie czasami kończą się znakiem zapytania, a czasami kropką. To wszystko zależy od tego, czy fraza wprowadzająca sama w sobie ma gramatyczną formę pytania czy nie.

Porównaj:

Can you tell me how much these products cost?

I would like to know how much these products cost.

Frazy wprowadzające

Istnieje naprawdę bardzo dużo fraz wprowadzających angielskie pytania pośrednie. Poniżej znajdziesz wybór tych najbardziej popularnych wraz z przykładami użycia. Podaję propozycję tłumaczeń na język polski, ale pamiętaj, że czasami zdania, które w języku polskim wydają się trochę przesadnie uprzejme (Czy nie miałbyś nic przeciwko temu, żebym otworzyła okno?) w języku angielskim brzmią jak najbardziej naturalnie (Would you mind if I opened the window?).

I was wondering if you could help me. – Zastanawiałam się, mogłabyś mi pomóc.

Could you tell me why I haven’t received the parcel yet? – Czy mógłby mi pan powiedzieć, dlaczego jeszcze nie dostałem paczki?

Do you know what she does for a living? – Czy wiesz, jak ona zarabia na życie?

I wonder what I should get her for Christmas. – Zastanawiam się, co jej dać na Boże Narodzenie

I would like to know why I need to learn it. – Chciałabym wiedzieć, dlaczego muszę się tego uczyć.

I’m curious when he went to Spain. – Jestem ciekaw, kiedy on pojechał do Hiszpanii.

May I ask if you were born here? – Czy mógłbym spytać, czy pani się tu urodziła?

Jeżeli zainteresował Cię ten gramatyczny temat, zachęcam Cię do wysłuchania odcinku podcastu World of English na temat czasów w języku angielskim. Sprawdź też podcast After Class Report poświęcony szykowi zdania w języku angielskim. Zapraszam Cię również do śledzenia naszych mediów społecznościowych. Znajdziesz tam dużo przydatnych porad językowych w przystępnej formie.